Cộng hòa đảo Síp vừa đạt được một cột mốc quan trọng trong quá trình gia nhập Khu vực Schengen khi nhận được đánh giá tích cực về mặt kỹ thuật từ Liên minh châu Âu (EU). Báo cáo được trình lên Ủy ban Schengen vào ngày 26/6 kết luận rằng Síp đã đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để trở thành thành viên đầy đủ của Schengen sau nhiều năm cải cách về quản lý biên giới, thị thực, kiểm soát nhập cư và hợp tác an ninh.
Tuy nhiên, đây mới là bước đánh giá về chuyên môn. Theo quy trình của EU, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Hội đồng Liên minh châu Âu (Council of the European Union), nơi các quốc gia thành viên sẽ xem xét và đưa ra quyết định mang tính chính trị đối với việc kết nạp Síp vào Schengen.
Báo cáo của EU xác nhận đảo Síp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật để gia nhập Schengen
Theo các nguồn tin am hiểu quá trình đánh giá, Liên minh châu Âu đã hoàn tất báo cáo kỹ thuật dài khoảng 60 trang, trong đó kết luận đảo Síp đã đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật theo Bộ quy tắc Schengen.
Điểm đáng chú ý là báo cáo tách biệt hoàn toàn các yêu cầu kỹ thuật với những vấn đề chính trị đặc thù của đảo Síp, bao gồm việc khu vực phía Bắc vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Thổ Nhĩ Kỳ và sự hiện diện của các Khu căn cứ quân sự thuộc Anh (British Sovereign Base Areas).
Theo đánh giá của EU, đây là những vấn đề liên quan đến bối cảnh chính trị và an ninh nội bộ, không ảnh hưởng đến kết quả đánh giá về năng lực kỹ thuật của Síp trong việc thực thi các quy định của Schengen. Trong khi đó, Chính phủ đảo Síp khẳng định những yếu tố này không tạo ra rủi ro về di cư bất hợp pháp hoặc các nguy cơ đối với an ninh của Liên minh châu Âu.
Đường Xanh được EU đánh giá đáp ứng yêu cầu nhưng cần hoàn thiện cơ sở pháp lý
Một trong những nội dung được quan tâm nhất trong báo cáo là Đường Xanh (Green Line) – khu vực phân chia giữa phần lãnh thổ do Chính phủ Cộng hòa đảo Síp kiểm soát và khu vực phía Bắc.
Theo một nguồn tin tại trụ sở EU, báo cáo đánh giá các biện pháp kiểm tra hiện đang áp dụng tại các điểm qua lại trên Đường Xanh là phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
Tuy nhiên, báo cáo cũng nhấn mạnh rằng các biện pháp này cần được quy định rõ ràng, đầy đủ và minh bạch hơn trong khuôn khổ pháp luật của Liên minh châu Âu, dựa trên Quy định về Đường Xanh (Green Line Regulation) và Nghị định thư số 10 (Protocol No.10) của Hiệp ước Gia nhập Cộng hòa Síp.
Theo Bộ Ngoại giao đảo Síp, mục tiêu của khuyến nghị này là tăng cường tính chắc chắn về mặt pháp lý, sự minh bạch và tính nhất quán trong quá trình thực hiện. Bộ cho biết các giải pháp pháp lý cần thiết đã được triển khai sau quá trình trao đổi giữa Chính phủ đảo Síp, Ủy ban châu Âu và các cơ quan pháp lý của EU.
Báo cáo cũng tái khẳng định quan điểm pháp lý của EU rằng Đường Xanh không phải là biên giới bên ngoài của Liên minh châu Âu, đồng thời đánh giá hệ thống giám sát tại khu vực này có độ tin cậy cao và được trang bị công nghệ hiện đại.
Nicosia khẳng định Schengen sẽ không tạo ra “biên giới cứng”
Trong các cuộc trao đổi với EU, Chính phủ đảo Síp nhiều lần nhấn mạnh rằng việc gia nhập Schengen không đồng nghĩa với việc hình thành một “biên giới cứng” giữa hai khu vực trên đảo.
Theo lập luận của Nicosia, quy chế hiện hành của Đường Xanh sẽ vẫn được duy trì sau khi Síp trở thành thành viên Schengen. Những người hiện đang được phép qua lại hợp pháp giữa hai khu vực sẽ tiếp tục được di chuyển như trước.
Bộ Ngoại giao đảo Síp cho rằng việc gia nhập Schengen sẽ trở thành công cụ thúc đẩy tiến trình thống nhất đảo, thay vì làm gia tăng sự chia cắt. Theo quan điểm của bộ này, quyền tự do đi lại luôn là yếu tố góp phần xây dựng hòa bình và tăng cường hợp tác giữa các cộng đồng trên đảo.
EU đề nghị tăng cường phối hợp với các Khu căn cứ quân sự của Anh
Đối với các Khu căn cứ quân sự thuộc Anh, báo cáo của EU đề xuất tăng cường phối hợp giữa chính quyền đảo Síp và phía Anh nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn kiểm soát an ninh sau khi Síp gia nhập Schengen.
Các khuyến nghị tập trung vào việc nâng cấp hoạt động kiểm tra tại hai cửa khẩu do phía Anh quản lý, cũng như xây dựng cơ chế phù hợp đối với việc đi lại của quân nhân Anh và thành viên gia đình họ trong không gian Schengen.
Theo Bộ Ngoại giao đảo Síp, các cơ quan chức năng của nước này và chính quyền các căn cứ quân sự Anh đã bắt đầu triển khai các biện pháp cần thiết để xử lý những nội dung ưu tiên mà EU nêu ra. Một nguồn tin tại Brussels cũng xác nhận Chính phủ Síp đã thông báo cho Ủy ban châu Âu về kế hoạch tăng cường phối hợp với phía Anh trong thời gian tới.
Đảo Síp hoàn thành 120 khuyến nghị Schengen, được đánh giá cao về kiểm soát nhập cư
Theo báo cáo của Ủy ban Schengen, kể từ năm 2021, Síp đã hoàn thành 120 khuyến nghị trong 6 lĩnh vực thuộc Bộ quy tắc Schengen. Quốc gia này cũng hoàn tất 42 khuyến nghị về chính sách thị thực, vượt qua các cuộc kiểm tra đối với Hệ thống Thông tin Thị thực (VIS) và đã sử dụng đầy đủ Hệ thống Thông tin Schengen (SIS) trong khoảng ba năm qua.
Báo cáo đánh giá đây là những bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống quản lý biên giới và chia sẻ thông tin an ninh. EU cũng khuyến nghị đảo Síp tiếp tục hoàn thiện hoạt động của Văn phòng SIRENE và Điểm liên hệ duy nhất (SPOC), trong khi Bộ Ngoại giao đảo Síp khẳng định các yêu cầu này đã được triển khai và đáp ứng đầy đủ.
Đối với công tác hồi hương người nhập cư bất hợp pháp, đảo Síp được xếp thứ ba trong EU với 11.600 trường hợp trong năm 2025, tăng mạnh so với khoảng 1.000 trường hợp vào năm 2020, phản ánh hiệu quả ngày càng cao trong quản lý nhập cư và kiểm soát biên giới.
Sau đánh giá kỹ thuật, đảo Síp đẩy mạnh vận động ngoại giao
Theo các nguồn tin liên quan, sau khi hoàn tất quá trình đánh giá kỹ thuật của EU, bà Philippa Karsera Christodoulides, Giám đốc Ban Schengen thuộc Bộ Ngoại giao đảo Síp, đã gửi một bản ghi nhớ nội bộ, trong đó nhận định giai đoạn hiện nay mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu gia nhập Schengen.
Bản ghi nhớ cho rằng Chính phủ đảo Síp cần triển khai một chiến dịch ngoại giao đồng bộ, kiên định và có cơ sở vững chắc nhằm chuyển kết quả đánh giá kỹ thuật tích cực thành sự đồng thuận chính trị từ các quốc gia thành viên EU. Theo tài liệu này, việc gia nhập Schengen hiện là ưu tiên hàng đầu của Nicosia, ngay cả khi vấn đề chia cắt hòn đảo vẫn chưa được giải quyết.
Bên cạnh đó, Chính phủ đảo Síp cũng đang đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại, nhấn mạnh vai trò của nước này trong các chiến dịch sơ tán công dân khỏi khu vực xung đột cũng như những đóng góp về hỗ trợ nhân đạo cho các quốc gia thành viên EU và các đối tác chiến lược tại khu vực Đông Địa Trung Hải.
Quyết định cuối cùng sẽ do Hội đồng Liên minh châu Âu đưa ra
Việc vượt qua đánh giá kỹ thuật được xem là cột mốc quan trọng trên lộ trình gia nhập Schengen của Cộng hòa đảo Síp. Tuy nhiên, theo quy trình của Liên minh châu Âu, nước này vẫn cần nhận được sự chấp thuận của các quốc gia thành viên tại Hội đồng Liên minh châu Âu trước khi chính thức trở thành thành viên đầy đủ của Khu vực Schengen.
Trong thời gian tới, Chính phủ đảo Síp sẽ tiếp tục trao đổi với EU để làm rõ một số nội dung trong báo cáo, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm tạo sự đồng thuận giữa các nước thành viên. Theo quan điểm của Nicosia, việc gia nhập Schengen sẽ góp phần thúc đẩy tự do đi lại, hỗ trợ tiến trình thống nhất đảo Síp và tăng cường vai trò của nước này trong Liên minh châu Âu.
Anh chị muốn tìm hiểu thêm về định cư đảo Síp?
Liên hệ ngay cho công ty AT Express
